Perşembe , Kasım 8 2018
Son Dakika
Ana Sayfa / Konu Anlatımları / 8.Sınıf Konuları / 3. Ünite Konuları: / Atom ve Yapısı-Periyoik sistem

Atom ve Yapısı-Periyoik sistem

Atom ve Yapısı

Atomla İlgili Teoriler

Atomla ilgili zamanla birçok teori ortaya atılmıştır. Bu teoriler geliştikçe bilginin doğruluğu da artmıştır.

Dalton Atom Teorisi

  1. 19. yüzyılın başlarında J. Dalton, şu teorileri ortaya atmıştır.
  2. Bir element, aynı büyüklükte, aynı ağırlıkta atom adı verilen içi dolu küçük küreciklerden ibarettir.
  3. Aynı elementteki atomların gösterdiği özellikler aynıdır. Farklı elementlerin atomları farklı özellik gösterir.
  4. Atomlar parçalanamaz.
  5. Elementler bileşik oluştururken belirli sayı ve kütle oranlarında birleşirler.

Fakat günümüzde, atomun parçalanabildiği, elementin bütün atomlarının aynı olmadığı (izotoplar) ve atomun içi dolu bir küre olmadığı anlaşılmıştır.

Thomson Atom Teorisi

J. Thomson tarafından hazırlanan düzenekte; negatif elektrot (katot) elektron yayar. Yayılan elektronlar havası boşaltılmış tüp içinde sağa doğru hızlandırılır. Elektronların bir kısmı pozitif yüklü elektrot (anot) tan geçerek ZnS yüzeyine çarpar. Çarpma esnasında yüzey parlar. Bu deney sonucunda;

  1. Atomda pozitif (+) ve negatif (-) yükler vardır.
  2. (+) ve (-) yükler atomun her tarafında dağınık bir şekilde bulunur.

Thomson”un bahsettiği atomun şekli üzümlü keke benzediği için Thomson”un atom modeline üzümlü kek modeli de denmiştir. Thomson”un atom teorisinde + yüklerin dağınık bir şekilde bulunduğunu söylemesi ve nötrondan bahsetmemesi teorisinin eksik yönüdür.

Rutherford Atom Teorisi

E. Rutherford”un deney düzeneğinde,

Radyoaktif alfa (α) ışın kaynağı Polonyum (Po) elementinden gelen ışınlar kurşun levhadan geçip ince altın levhaya düşürüldüğünde ışınların çok büyük bir kısmının geçtiği çok az bir kısmının geri döndüğü gözlenmiştir.

Bunun sonucunda Rutherford,

  1. Atomun büyük bir kısmı boşluktur.
  2. Atomda pozitif (+) yükler çok küçük bir hacimde toplanmıştır. Eksi (-) yükler dağınıktır.

Günümüzdeki atom modeline yaklaşarak ilk defa çekirdek fikrini ortaya atmıştır. Elektronların neden çekirdeğe yapışmadığını açıklayamamıştır.

Bohr Atom Teorisi

  1. Elektronlar hem kendi ekseni etrafında hem de çekirdek etrafında dairesel yörüngede dönerler.
  2. Elektronlar çekirdekten belli uzaklıkta bulunurlar. Her uzaklığın kendine özgü bir enerjisi vardır.
  3. Bir yörüngedeki elektronu diğer yörüngeye çıkarmak için enerji gerekir.
  4. Yüksek enerjili yörüngüde düşük enerjili yörüngeye dönerken enerji farkı ışık ya da ısı olarak verilir.

Bu teorinin eksik yönü ise elektronların belirli yörüngelerde bulunduğu söylemesidir. Fakat, elektronlar hızlı tanecikler olduğundan ayrı ayrı hızını ve yerini tespit edemeyiz.

Bahsettiğimiz bu 4 teori model olarak aşağıdaki şekilde özetlenmiştir.atomun tarihi ile ilgili görsel sonucu

 

Modern Atom Teorisi

19. yüzyılın başlarından itibaren atomla ilgili çalışmalar neticesinde modern atom teorisi ortaya konmuştur. Teoriye göre;

Elektronların kütlesi çok küçük, hızı çok büyük olduğundan elektronun yeri tam olarak bilinemez. (Heisenberg”in belirsizlik prensibi)

Elektronlar dalga özelliği gösterir.

Elektronların bulunma olasılığının fazla olduğu yerlere orbital adı verilir.

Atomlarkararlı ve kararsız elementler ile ilgili görsel sonucu

Atom ve Atomla İlgili Terimler

Fiziksel ve kimyasal yollarla parçalanamayan, elementin bütün özelliklerini üzerinde taşıyan en küçük birime atom denir. Demir (Fe), Bakır (Cu) ve Altın (Au) gibi elementler incelendiğinde, atom adı verilen çok küçük taneciklerden oluştuğu gözlenir.

Atom iki kısımdan oluşmaktadır:

  1. Çekirdek
  2. Yörünge

Çekirdekte proton ve nötronlar, yörüngelerde ise elektronlar bulunur.

Esquema de estrutura do átomo com as principais partículas subatômicas

Atom Numarası

Herhangi bir atomun çekirdeğinde bulunan proton sayısıdır. Her atomun kendine özgü proton sayısı vardır. Atomları birbirinden ayırmak için öncelikle proton sayısına bakılır. Atomun çekirdeğinde yük sadece protonlara ait olduğundan, proton sayısına aynı zamanda çekirdek yükü de denir. O halde,

Atom numarası = Çekirdek yükü = Proton sayısı

Kütle Numarası

Bir atomun kütle numarası; atomun proton ve nötron sayıları toplamına eşittir.

Kütle numarası = Proton sayısı + nötron sayısı

atomda klasik elektron dağılımı ile ilgili görsel sonucu

Nötr Atom

Proton sayısı (p), elektron sayısına (e) eşit olan atomdur. Örneğin, 6C, 12Mg, 3Li gibi.

Nötr atomlarda p = e dir.

İyon

Elektron almış ya da vermiş taneciklerdir. Pozitif (+) veya (-) değer almış atom ya da atom gruplarıdır. İyonlarda ptoron sayısı ile elektron sayısı eşit değildir. İyonlar nötr değildir. Örneğin, Ca+2, F-1, OHgibi. İyonlarda elektron sayısı ile iyon yükünün toplamı proton sayısını verir.

Atom numarsı = Elektron sayısı + yük

İki tür iyon vardır.

Katyon

Elektron vererek pozitif (+) yükle yüklenmiş atom ya da atom gruplarıdır. Örneğin, Cr+1 gibi.

Katyonlarda proton sayıları elektron sayılarından büyüktür. Yani p > e– dir. Örneğin 12Mg+2 iyonunda 10 elektron bulunur.

Anyon

Elektron alarak negatif (-) yük ile yüklenmil atom ya da atom gruplarıdır. Örneğin, O-2 gibi. Anyonlarda proton sayısı elektron sayısından küçüktür. Yani p < e- dir. Örneğin 17Cl iyonunda 18 elektron vardır.

Örnek:

Kütle numarası 31 olan P-3 iyonunda 18 elektron vardır. Forforun (P) nötron sayısı kaçtır?

Çözüm

Proton sayısı = elektron sayısı + yük  yük = -3, elektron sayısı = 18 ⇒proton sayısı = 15

Kütle numarası = proton sayısı + nötron sayısı  proton sayısı =15 kütle numarası = 31 ⇒nötron sayısı = 16                    

Elektron Dağılımı

atomda elektron dizilimi ile ilgili görsel sonucu

Çekirdeğin çevresinde 1, 2, 3 .. 7 yörünge( Kabuk=Enerji bölgesi) vardır. Ya da K, L, M, … R diye gösterilebilir.

Puali”ye göre; n → yörünge numarası olmak üzere; yörüngelerdeki maksimum elektron sayısı 2n2formülü ile bulunur.

n = 1 ⇒ 2e

n = 2 ⇒ 8e

n = 3 ⇒ 18e

n = 4 ⇒ 32e

Uyarı:Son kabukta en fazla 8 elektron bulunur. Herhangi bir atom düşünelim. Atomun çekirdeği ve çevresinde yörüngeleri vardır.

Yörüngelerde bulunabilecek maksimum elektron sayıları

puali prensibi

şeklinde gösterilebilir.

Yörünge sayısı, periyot numarasını olarak adlandırılır. A grubunda son yörüngedeki elektron sayısı grub numarası  olarak da ifade edilebilir.

atomda klasik elektron dağılımı ile ilgili görsel sonucu

Örnek:

11Na elementinin periyodik tablodaki yerini bulunuz.

Çözüm

11Na elementinin elektron dağılımı yazıldığında 2 8 1 şeklindedir. 3 yörüngesi olduğu için 3. periyot 1A grubundadır.

Bazı elementler aşağıdadır

Periyodik Tablo

Elementlerin atom numaralarına sıraladığı tabloya periyodik tablo denir. Periyodik tablo ilk zamanlarda atom ağırlıklarına göre dizayn edilmiş, daha sonraları atom ağırlığı aynı olan atomların bulunduğu belirlenince atom numaralarına göre düzenlenmiştir. Periyodik tabloda yatay sarılara (→) periyot ya da satır adı verilir. Düşey sıralara da grup ya da sütun adı verilir. Günümüzde aşağıdaki periyodik tablo kullanılmaktadır.

P E R İ Y O T

  • Periyotlar cetvelindeki yatay sıralardır
  • Elementler atom numarası en küçük ten en büyüğe doğru ( soldan – sağa ) sıralanırlar
  • Periyot numarası enerji seviyesini = yörünge sayısını gösterir
  • 7 periyot bulunurG R U P.Periyotlar cetvelindeki düşey sıralardır
    .Elementler gruplara ortak kimyasal özelliklerine göre sıralanmıştır
    .18 tane grup vardır 8 tane A grubu
    .8 tane B grubu ( 8B grubu 3 tane gruptan oluşur ) )                                                                                                                                                                                            UYARI:             a) 1H ametal olduğu hale 1-A grubunadır.                                                                                                                                                  b) 6C yarımmetal eğil Ametaldir.                                                                                                                                                                  c) 2He  metal değil soygazdır.

periyodik tablo

Periyot bulma: Bir element atomunun katman elektron dizilimindeki toplam katman sayısı, o elementin periyodik sistemdeki periyot numarasına eşittir.

Grup bulma: Bir element atomunun katman elektron diziliminde son katmandaki elektron sayısı, o elementin periyodik sistemdeki grup numarasına eşittir.

Yukarıda görüğümüz periyodik tabloda 1A ve 2A grubu s bloğu 3A, 4A, 5A, 6A, 7A, 8A grupları p bloğu, B grupları d bloğu, lantanit ve aktinitler ise f bloğudur.

1A grubu: Alkali metaller
2A grubu: Toprak alkali metaller
3A grubu: Toprak metalleri
B grubu: Geçiş metalleri
7A grubu: Halojenler
8A grubu: Soygazlar

2016-06-09_06h35_36

                                                                                 Periyodik cetvelin özellikleri

Bir Grupta Yukarıdan Aşağıya İnildikçe ;

Bir Periyotta Soldan Sağa Gidildikçe ;

Atom ve Kütle numaraları artar. Atom numarası ardışık olarak artar.
Enerji katmanı sayısı artar. Enerji katmanı sayısı değişmez.
Metalik özellik artar, ametallik özellik azalır. Ametallik özellik artar, metalik özellik azalır.
Atom hacmi ve atom çapı artar. Atom hacmi ve atom çapı küçülür.
En son yörüngedeki elektron sayısı değişmez. En son yörüngesindeki elektron sayısı artar.
Metallerin elektron verme özelliği artar. Ametallerin elektron alma özellikleri azalır.

Periyodik Tablodaki Terimler

Periyodik tablo ile ilgili bir çok terim bulunur. Bu terimler elementleri guruplanlandırmamız ve özelliklerini tespit etmemiz içindir.

1. Atom Çapı

Atomların çapları karşılaştırılırken aşağdaki sıralama takip edilir.

1. Yörünge sayısına bakılır. Yörünge sayısı arttıkça elektronlar çekirdekten uzaklaşacağından atom çapı artar.

2. Eğer yörünge sayıları eşitse proton sayıları kıyaslanır. Proton sayısı büyük olanın etkin çekim gücü büyük olacağından genellikle çapı küçülür.

11Na ve 17Cl elemtlerini karşılaştırdığımızda her ikisi de 3. periyottadır. Yani yörünge sayıları eşittir. Bu yüzden atom numarası küçük olan 11Na elementinin atom çapı daha büyüktür.

Not: Periyodik tabloda, soldan sağa doğru gidildikçe atom çapı genellikle küçülür. Yukarıdan aşağıya gidildikçe çap büyür.

2. İyon Çapı

İyon çapı karşılaştırılırken atom çapının kıyaslamasında olduğu gibi periyot ve proton sayılarına bakılır. Bir atom elektron verdiğinde; elektron sayısı azalırken, proton sayısı değişmez. Elektron başına düşen çekim kuvveti artar. Bu nedenle çap küçülür.

Not: Proton sayısı değişmediğinden çekirdeğin çekim kuvveti değişmez.

Bir atom elektron aldığında; elektron sayısı artarken, proton sayısı değişmez. Elektron başına düşen çekim kuvveti azalır. Bu nedenle çap büyür.

Not: Atom elektron aldıkça çapı büyür, elektron verdikçe çapı küçülür.

Metallerin Genel Özellikleri

  1. Periyodik tablonun sol kısmında bulunurlar.
  2. Son yörüngelerinde 1, 2 ve 3 elektron bulundururlar.
  3. Bileşiklerin pozitif (+) değerlik alırlar.
  4. Kendi aralarında bileşik oluşturamazlar.
  5. Ametillerle iyonik bağlı bileşik oluştururlar.
  6. Tel ve levha haline getirilebilirler.
  7. Elektrik akımını iletirler.
  8. İyonlaşma enerjileri düşüktür.
  9. Elektron ilgileri yok denecek kadar azdır.
  10. İndirgen özellik gösterirler.
  11. Oksitleri genellikle bazik özellik gösterir.
  12. Metal atomların arasında metalik bağ vardır.
  13. Kendi aralarında alaşım oluştururlar.

Ametallerin Genel Özellikleri

  1. Periyodik tablonun sağ kısmında bulunurlar.
  2. Son yörüngelerinde 5, 6, 7 elektron bulundururlar.
  3. Bileşiklerinde pozitif (+) ve negatif (-) değerlik alırlar.
  4. Metallerle iyonik bağlı bileşik oluştururlar.
  5. Kendi aralarında kovalent bağlı bileşik oluştururlar.
  6. Tel ve levha haline getirilemezler.
  7. İyonlaşma enerjileri yüksektir.
  8. Elektron ilgileri yüksektir.
  9. Yükseltgen özellik gösterirler.
  10. Katı, sıvı, gaz hallerinde bulunabilirler.
  11. Elektrik akımını iletmezler (Grafit hariç).
  12. Oksitleri genellikle asidik karakterlidir.

Soygazların Genel Özellikleri

  1. Periyodik tablonun en sağ sütununda yer alırlar.
  2. Helyum (He) hariç son yörüngelerinde 8 elektron vardır.
  3. Bileşik oluşturmuzlar.
  4. İyonlaşma enerjileri çok yüksektir.
  5. Elektron ilgisi göstermezler.
  6. Gaz fazındadırlar ve tabiatta atomik yapıda bulunurlar.
  7. Elektrik akımını iletmezler.                                                                                                                                                                                                Yarı Metallerin Özellikleri Nedir?
    Hem metallerin hem de ametallerin özelliklerini bir arada taşıyan elementlere denir.
    Yarı metaller bazı fiziksel özellikleri ve görünüşleri yönünden metallere , kimyasal özellikleri bakımından daha çok ametallere benzerler.
    Yarı metaller sınıfında 8 element bulunurBor = B ,Silisyum = Si ,Germanyum = Ge, Arsenik = As,
    Antimon = Sb, Tellür = Te ,Polanyum = Po Astanit = At

    1 – Parlak veye mat olabilirler
    2 – Elektrik ve ısıyı ametallerden daha iyi metallerden daha az iletirler.
    3 – İşlenebilirler ( tel ve levha haline getirilebilirler )
    4 – Kırılgan değildirler.
    Yarı metaller
    – elektronik devre elemanlarında ,
    – değişik alanlarda ( mikroskop mercekleri , projektörlerde ) kullanılır.  

    Kimyasal Bağlar

    Atom ve molekülleri bir arada tutan kuvvetlere kimyasal bağ denir. Kimyasal bağlar kimyasal maddeleriı bir arada tutan kuvvetlerdir. Her bileşiği elementlerine ayırmak farklı miktarda enerji gerektirir. Bu moleküllerin bağlarının sağlamlıklarının farklılığından kaynaklanır. Yine her maddenin erime ve kaynama noktaları farklıdır. Bu da maddelerin molekülleri arasındaki çekim kuvetlerinin farklılığından kaynaklanır. Kimyasal bağları şöyle sınıflandırabiliriz.

    Kimyasal Bağlar ve Türleri

    Kimyasal bağlar temel düzeyde ikiye ayrılır.

    1. İyonik Bağ
    2. Kovalent Bağ

İYONİK BAĞ

İyonlar arasında elektrostatik (+, – çekimi) çekimle oluşur. Bir başka ifadeyle elektron alış verişi sonucu oluşan iyonlar arasındaki elektrostatik çekimdir.Bir metalle,ametal arasına elektron alışverişi sonuu oluşur.

Metal(e verir) +Ametal (e alır )=İyonik Bileşik (iyonik bağ)

iyonik bağ ile ilgili görsel sonucu

Bu şekilde oluşan (+) ve (-) yükler bir birini büyük bir kuvvetle çekerler. Bundan dolayı iyonik bağlı bileşikleri ayrıştırmak çok zordur. Bu (+) ve (-) yüklü iyonlar arasındaki boşluklar son derece azdır. Oda koşullarında katı halde bulunurlar. Katı halde elektriği iletmeyip sıvı ya da çözeltileri elektrolittir. İyonik katılarda (+) ve (-) katı içerisinde belirli bir düzen içerisinde yerleşerek belirli bir kristal yapı oluştururlar

.iyonik bağ ile ilgili görsel sonucuiyonik bağ ile ilgili görsel sonucu

Örneğin; NaCl, NaNO3, MgCl2 gibi bileşikler iyonik bağlı bileşikleridir. Bu bileşiklerin arasındaki kimyasal bağlar elektron alıp vermeyle kurulur.

 

Kovalent Bağ

Ametal atomları arasında bir çift elektronun ortak kullandığı bağ türüdür.

Ametal + Ametal=Kovalen Bileşik (Kovalent Bağ )

Ametal atomları kendi aralarında bağ oluştururken elektron alışverişinde bulunmayıp elektronlarını ortaklaşa kullanırlar. Bunun sonucunda kovalent bağlar meydana gelir.

kovalent bağ örnekleri ile ilgili görsel sonucu                              kovalent bağ 7. sınıf ile ilgili görsel sonucukovalent bağ 7. sınıf ile ilgili görsel sonucu

Soygazlar ne kendi aralarında ne de başka atomlarla bağ oluşturamamazlar.

Aynı iki atomun kovalent bağ oluşturmasıyla apolar kovalent bağ (H2,O2,N2,O3) oluşur.

Farklı cins iki atomun kovalent bağ oluşturmasıyla da polar kovalent bağ (H2O,NO2,CO2,CH4) oluşur. Örneğin O2 molekülünde iki oksijen arasında apolar kovalnet bağ varken NO molekülünde oksijen ile azot arasında polar kovalent bağ vardır.

Kimyasal Denklemler

Kimyasal reaksiyonlarda (tepkimelerde) farklı maddeler birbirleriyle etkileşerek bir takım yeni ürünler meydana getirir. Birbiriyle reaksiyona giren maddeler hem element hem de bileşik olabilir. Reaksiyona giren maddeler okun sol tarafına yazılır ve bu maddelere reaktif adı verilir. Okun sağ tarafına yazılan maddelere ise ürün denir.

  • Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

HCl + NaOH Kimyasal Denklemler NaCl + H2O

şeklindedir. Bu olayda reaksiyona giren ve çıkan atom sayıları birbirine eşittir.

Denklem üzerinde maddelerin yanlarında parantez içinde yazılan X(k), X’in katı olduğunu, Y(s) Y’nin sıvı olduğunu, Z(aq) Z’nin suda çözünmüş olduğunu , T(g) T’nin gaz olduğunu ifade eder. Bileşiklerin baş tarafına yazılan sayılar katsayılar olarak adlandırılır.

Kimyasal denklemlerde reaksiyona giren atomların cinsi ve sayısı , reaksiyondan çıkan atomların cins ve sayısına eşittir. Kimyasal reaksiyonlarda; kütle, çekirdek yapısı, toplam elektron sayısı ve yük korunur. Ancak kimyasal reaksiyonlarda mol sayısı, molekül sayısı, basınç, hacim, sıcaklık, madde cinsi, madde sayısı ve atomların hacmi değişebilir.

KİMYASAL TEPKİMELERDE DEĞİŞMEYEN ÖZELLİKLER

  • Bir kimyasal tepkime sırasında bazı nicelikler değişmez. Bu nicelikler:
    1. Tepkimeye giren atomların çeşidi ve sayısı
    2. Toplam proton sayısı (atomun çekirdeğinde değişme olmadığı için)
    3. Toplam nötron sayısı (atomun çekirdeğinde değişme olmadığı için)
    4. Toplam elektron sayısı(Bir atom elektron alırken diğeri verdiği için)
    5. Toplam yük
    6. Toplam kütle
  • KİMYASAL TEPKİMELERDE DEĞİŞEBİLEN ÖZELLİKLER* Atomların hacmi veya çapı
    * Atomların elektron düzenleri
    * Toplam potansiyel enerji
    * Toplam mol sayısı
    * Toplam molekül sayısı
    * Toplam hacim
    * Renk, koku, tat gibi fiziksel özellikler

 

Denklem denkleştirilirken;

  • En kalabalık atom grubu bulunan bileşiğin katsayısı 1 olarak alınır.
  • Hidrojen ve oksijenin eşitlenmesi sona bırakılmalıdır. Öncelikle az rastlanan atomlar eşitlenmelidir.
  • Atom eşitliği sağlamak içim kullanılan katsayılar bileşiğin baş tarafına yazılır ve bu katsayılar bileşikteki herbir atomla çarpım durumundadır.

Bu yol birçok kimyasal denklemin eşitlenmesinde kullanılan basir bir yoldur. Örneğin; Al + S → Al2S3denkleminde Al2S3‘ün katsayısı 1 olarak kabul edilirse Al’un katsayısı 2, S’nin katsayısı 3 olmalıdır. Dneklemin denkleşmiş hali 2Al + 3S →Al2S3 şeklinde olur.

Örnek 1:

CaO + H3PO4 → Ca3(PO4)2 + H2O

Denklemini denkleştiriniz.

Çözüm

En kalabalık atom grubu bulunan bileşik Ca3(PO4)2 olduğundan katsayısını 1 kabul edelim. Dolayısıyla denllemin sağ tarafında 3 tane Ca atomu vardır. Sol tarafta da 3 tane Ca atomu olması için CaO’nun katsayısı 3 olmalıdır. Yine sağ tarafta 2 tane P atomu vardır. Sol tarafta da 2 tane olması için H3PO4‘ün katsayısı 2 olmalıdır. Hidrojen ve oksijenin eşitlenebilmesi için H2O’nun katsayısının da 3 olması gerekir. Bu durumda denklemin denkleşmiş hali;

3CaO + 2H3PO4 → Ca3(PO4)2 + 3H2O şeklindedir.

Denklem Katsayılarının Yorumu ve Anlamı

Bir kimyasal denklemde maddelerin baş tarafında bulunan katsayılar mol olarak yorumlanır. Şayet reaksiyona giren ve oluşan maddelerin tamamı gaz olursa katsayılar hacim olarak da yorumlanabilir.

N2(g) + 3H2(g) → 2NH3(g) denklemi;

1 mol N2 ile 3 mol H2 tepkimeye girmiş 2 mol NH3 oluşmuştur. Şeklinde yorumlanır. Bu denklemde maddelerin tamamı gaz olduğundan 1 hacim N2 ile 3 hacim H2 tepkimeye girmiş ve 2 hacim NH3oluşmuş şeklinde de yorumlanabilir. Ya da 1 lt N2 ile 3 lt H2 tepkimeye girerse 1 lt NH3 oluşur da denilebilir.

Reaksiyon Tipleri

Nötürleşme Reaksyonu

Herhangi bir asit ile herhangi bir bazın reaksiyona girmesinde mutlaka nötürleşme olayı olur ve tuz oluşur.

2CH3COOH + Ca(OH)2 → Ca(CH3COO)3 + 2H2O

(Asit)                 (Baz)            (Tuz)                 (Su)

Asit baz reaksiyonlarında suyun ortaya çıkmadığı istisnai durumlar vardır.

NH3 (Amonyak) zayıf bir bazdır.

NH3 + Asit → Amonyun tuzu

Bu tepkimede su oluşmaz.

NH3 + HCl → NH4Cl

2NH3 + H2S → (NH4)2S

Karbonatlı bileşikler (Na2CO3, MgCO3, CaCO3 ..) tuz olmalarına rağmen baz özelliği gösterirler. Dolayısıyle asitlerle reaksiyona girerler. Reaksiyon sonunda tuz, CO2, ve H2O oluşur.

CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + CO2 + H2O

Metallerin Asitlerle Reaksiyonu

Soy metaller (Cu, Hg, Ag, Pt, Au) hariç diğer bütün metaller asitlerle reaksiyona girerek H2 gazı açığa çıkarırlar.

Ca + 2HNO3 → Ca(NO3)2 + H2

K + HBr → KBr + 1/2H2

Aynı tip reaksiyonu anfoter metaller (Al, Zn, Pb gibi) kuvvetli bazlarla da verirler.

Al + 3NaOH → Na3AlO3 + 3/2H2   gibi.

Pt ve Au hiçbir asitle reaksiyona giremez. Cu, Hg, Ag ise HNO3 ve H2SO4 ile tepkimeye girer, fakat H2gazı açığa çıkmaz.

Cu + 2H2SO4 → CuSO4 + SO2 + 2H2O

3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O   gibi.

Not: Çok aktif metaller H2O ile tepkimeye girerek baz oluşturur ve H2 açığa çıkar.

Uyarı: Bir metale asit, baz ya da su ilavesiyle Hgazı açığa çıkarıyor ise açığa çıkan H2gazının mol miktarı, 1 mol metal başına metalin değerliğinin yarısı kadardır.

Yanma Reaksiyonları

Bir maddenin O2 ile reaksiyonunun genel anlamı yanmadır. Organik bileşiklerden yapısında C, H, O bulunduranlar ve hidrokarbonlar yakılınca CO2 ve H2O oluşturur.

Örnekler

C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O

C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O

C3H5(OH)3 + 7/2O2 → 3CO2 + 4H2O

2Fe + 3/2O2 → Fe2O3

S + 3/2O2 → SO2

Analiz ve Sentez Reaksiyonları

Analiz ayrışma, sentez birleşme demektir. Buna göre bir maddenin daha basit yapıda maddelere dönüşmesine analiz reaksiyonları denir. Değişik maddelerin birleşerek yeni kimyasal madde oluşturmasına sentez reaksiyonu denir.

KCIO3(k) → KCl(k) + 3/2O2(g)

CaCO3(k) → CaO(k) + CO2(g)

FeS ——- Fe + S

tepkimeleri analiz reaksiyonlarına örnektir.

N2 + H2 → 2NH3

H2 + I2 → 2HI

H2 + 1/2O2 → H2O

tepkimeleri sentez reaksiyonlarına örnektir.

Yer Değiştirme Reaksiyonları

Aktif bir metalin pasif bir metal yerine geçmesi

CuCl2 + 2Na → 2NaCl + Cu

2AgBr + Mg → MgBr2 + 2Ag

Metallerin aktiflik sırasını ezbere bilmeye gerek yoktur. Fakat bu denklemlerden şu sonucu çıkarabiliriz; Na metali Cu’dan Mg metali de Ag’den daha aktiftir.

Aktif ametilin pasif ametal yerine geçmesi

NaI + 1/2F2 → NaF + 1/2I2

CaBr2 + Cl2 → CaCl2 + Br2

Hem katyonun hem anyonun yer değiştirmesi

AgNO3 + NaCl → AgCl + NaNO3

Ba(NO3)2 + Na2SO4 → BaSO4 + 2 NaNO3

örnekleri verilebilir.

Isı Bakımından Reaksiyonlar

Isı veren reaksiyonlara ekzotermik, ısı alan reaksiyonlara endotermik tepkimeler denir.

2SO2 + O2 —— 2SO3 + ısı(Ekzotermik)
CaCO3 + ısı —— CaO + CO2 (Endotermik)

 

Check Also

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

Periyodik Tablo: Elementlerin artan atom numaralarına göre sıralandıkları çizelgeye periyodik tablo denir. Periyodik tabloda elementlerin ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

istanbul escort-