Salı , Eylül 25 2018
Son Dakika
Ana Sayfa / Konu Anlatımları / 8.Sınıf Konuları / 2. Ünite Konuları: / HÜCRE BÖLÜNMELERİ (Flaş Destekli)

HÜCRE BÖLÜNMELERİ (Flaş Destekli)

Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplazma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı, hücre zarı sitoplazmayla çevre arasındaki madde alışverişi yetersiz kalır. Bu durumda hücre büyümeye devam edemez. Hücrenin yaşamını devam ettirebilmesi için bölünmesi gereklidir.

Hücre bölünmesi ile;

  •  Tek hücreli canlılarda çogalma
  • Çok hücreli canlılarda ise;
    • Büyüme
    • Yaraların onarılması
    • Sperm ve yumurta hücrelerinin oluşması meydana gelir.

Hücre bölünmesi, vücut hücrelerinde mitoz, üreme organlarından eşey hücrelerini oluşturmak için mayoz olmak üzere iki çeşidi vardır.

                                                         MİTOZ BÖLÜNME
  Mitoz bölünme tek hüçreli canlılarda üremeyi sağlarken, çok hücreli canlılarda yaraların onarılması, büyüme ve gelişmeyi sağlar.
  Mitoz bölünme sonucu birbirinin aynısı olan iki yeni hücre oluşur. Mitoz bölünme sürecini üç farklı döneme ayırabiliriz.
1-Hücre Bölünmesi Öncesi
  Hücrenin bölünmeye hazırlandığı dönemdir. Hücre büyüyüp gelişerek bölünme olgunluğuna eriştiği dönemdir. Hücrenin çekirdeğinde bulunan kalıtım maddesi (DNA) eşlenerek sayısını iki katına çıkarır. Böylece hücre bölünmeye hazır hale gelmiş olur.
2-Çekirdek Bölünmesi

  Hücre bölünmesi öncesinde eşlenerek iki katına çıkan DNA kromozomlara dönüşür ve iki parçaya ayrılır ve sırasıyla şu olaylar gerçekleşir.

1.Eşleşmiş olan kromozomlar belirginleşmeye başlar. Çekirdek zarı eriyerek kaybolur. Sentriyoller kendini eşleyerek iğ ipliklerini oluşturur.

2.Kromozomlar yhücrenin ortasında yan yana dizilir. Kromozomların en belirgin olarak görüldüğü evredir.

3.Hücrenin ortasında yan yana dizilen eş kromozomlardan birisi bir kutuba, diğeri ise öbür kutuba gider. Böylece kromozomlar eşit olarak paylaşılmış olur. Oluşan yeni hücrelerde kromozom sayısı eşit olur.

4.Üçüncü evre sonunda kalıtsal yapıları aynı olan iki tane çekirdek meydana gelir. İğ iplikleri kaybolur ve yeni çekirdek zarları oluşur.

Çekirdek bölünmesinin tamamlanmasından sonra sitoplazma bölünmesi başlar.

3-Sitoplazma Bölünmesi
Sitoplazma bölünmesi bitki ve hayvan hücresinde farklı şekilde gerçekleşir. Bitki hücresinde ara lamel oluşumuyla, hayvan hücreleri ise boğumlanarak iki yeni hücrenin oluşması sağlanır.


Bitki Hücresinde Sitoplazma Bölünmesi

Hayvan Hücresinde Sitoplazma Bölünmesi                          

* Mitoz bölünmede oluşan hücre sayısı 2 dir ve oluşan bu hücreler birbirinin aynısıdır.                                                            MİTOZ BÖLÜNME FLAŞ                                                                                                                                                            

Get Adobe Flash player

                                                                                                                                                

KROMOZOMLAR VE ÖZELLİKLERİ
Hücrenin çekirdeğinde bulunan kalıtsal madde hücre bölünmesi öncesinde kromozom adı verilen yapılara dönüşür.

  • Kromozomlar türünün genetik şifrelerini taşıyan yapılardır.
  • Her kromozomun yapısında belli sayıda gen bulunur.
  • Kromozom sayısı her canlı türü için farklıdır.
  • Kromozom sayısının fazla olması canlının gelişmişliğini göstermez. Örneğin eğrelti otunda 2n=500 kromozom, insanda 2n=46 kromozom bulunur.
  • Kromozomlar farklı genetik özellik taşırlar. Bu sebepten dolayı kromozom sayısı aynı olan canlıların gelişmişlik düzeyleri de farlıdır. Örneğin gövercin ve soğan hücrelerinde 16 kromozom bulunmalarına rağmen gelişmişliklerinin farklı olması
  • Kromozom sayıları ile canlıların gelişmişliği ve büyüklüğü arasında bir ilişki yoktur.

MİTOZ BÖLÜNMENİN ÖZELLİKLERİ

  • Tek hücreli canlılarda üremeyi, çok hücreli canlılarda büyüme ve yenilenmeyi sağlar.
  • Oluşan yeni hücrelerde ve ana canlıda aynı sayıda kromozom bulunur.
  • Bütün canlılarda ortak gerçekleşir.
  • Çeşitliliğe neden olmaz.

 EŞEYSİZ ÜREME VE ÇEŞİTLERİ

  Canlıların üreme hücrelerine ( sperm ve yumurta ) bağlı olmadan yeni canlılar oluşturmasına eşeysiz üreme denir. Eşeysiz üreme daha çok ilkel yapılı canlılarda görülür.
  • Eşeysiz üreme mitoz bölünme ile gerçekleşir.
  • Eşeysiz üremede oluşan canlılar birbirinin tıpatıp aynısıdır.
  • Eşeysiz üremede oluşan canlıların kromozom sayıları aynıdır.
  • Eşeysiz üreme; bölünerek üreme, tomurcuklanarak üreme, sporla üreme, çelikle üreme ve yenilenme(rejenerasyon) üreme olarak ayrılabilir.                                                                                                                 EŞEYSİZ ÜREME FLAŞ                                                                                                                                                  Get Adobe Flash player

1-Bölünerek Çoğalma
Bir hücreli canlılarda görülen üreme yöntemidir. Büyüyen ve olgunlaşan hücrenin ikiye bölünmesiyle gerçekleşir. En hızlı üreme yöntemidir. Amip, öglena, paramesyum ve bakteriler bölünerek çoğalırlar.

Amipte bölünme ile üreme;

Paramesyumda bölünerek üreme;

Öğlenada bölünerek üreme;

2-Sporla Üreme
Üzeri sağlam bir örtüyli çevrili olan özellişmiş yapılı hücrelere spor denir. Sporların uygun koşullarda gelişerek yeni canlıyı oluşturmasına sporla üreme denir. Karayosunu, eğrelti otu gibi çiçeksiz bitkilerde, mantar ve bazı tek hücreli canlılarda görülür.

Mantarlarda üreme şekli

3-Tomurcuklanarak Üreme
  Bu üreme olayında bazı canlıların vücudu üzerinde oluşan tomurcuk şeklindeki çıkıntılar gelişerek, yeni bir canlıyı oluşturabilir. Tomurcuklanma sonucu oluşan canlılar ana canlıdan bağımsız halde yaşayabileceği gibi ana canlıya yapışık olarak da yaşamını devam ettirebilirler. Bira mayası, hidra, mercan, denizanası ve süngerlerde görülür.

Hidrada tomurcuklanarak üreme

Bira mayasında tomurcuklanarak üreme

4-Yenilenmeyle Üreme( Rejenerasyon )
Canlı vücudunda kopan parçadan yeni bir canlı oluşuyor ise bu şekilde meydana gelen üremeye yenilenme ile üreme denir. Örnek planaryanın yenilenme ile üremesi, deniz yıldızının üremesi

Planaryanın yenilenme ile üremesi

Yıpranan, kopan parçaların yerlerinin iyileşmesi yenilenmedir ancak üreme değildir. Kertenkelenin kuyruğunun kopması üreme değildir. Ancak rejenerasyondur.

5-Vejatatif (Çelikle) Üreme
Bitkilere özgü bir üreme şeklidir. Bir bitkinin kök, gövde ve yaprağından o bitkiyle aynı kalıtsal yapıda yeni bitkinin yetiştirilmesidir.
Gül, kavak, söğüt, patates, çilek gibi bitkilerin üretilmesinde kullanılır.

  • Adeninin karşısına Timin gelir (yani Adeninli Nükleotidin karşısına Timinli Nükleotid gelir)
  • Guaninin karşısına Sitozin (Citosin) gelir.
  • Adenin ile Timin arasında 2 li hidrojen bağları vardır.
  • Sitozin ile Guanin arasında 3lü hidrojen bağları vardır.
  • Eğer adenin karşısına timin geliyorsa tersi de geçerlidir yani timinin karşısına adenin gelir.
  • Eğer bir DNA molekülünde (çift zincirde) toplam 100 adenin nükleotid varsa, 100 tane de timin nükleotid olmak zorundadır
  • Benzer mantıkla , bir DNA molekülünde 75 tane Guanin nükleotid varsa 75 tane de sitozin nükleotid olmak zorundadır                                                                                                                                                                                           BİTKİLERDE ÜREME ÇEŞİTLERİ-FLAŞ

Get Adobe Flash player

Check Also

Basit makineler – Konu anlatımı

Basit Makineler Günlük hayatta işlerimizi daha kolay yapmamızı sağlayan aletlere basit makine denir. Özellikleri 1- İş ...

2 Yorumlar

  1. Hocam emeklerin için sonsuz teşekkürler güzel bir sunu olmuş….

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

istanbul escort-