Pazar , Kasım 11 2018
Son Dakika

ATOM-KARIŞIMLAR

Maddenin Tanecikli Yapısı

Atom Nedir?

Maddenin yapı taşına atom denir.  Sadece tek tür atom içeren maddelere element denir.

Atom çerisinde de daha küçük parçacıklar bulunmaktadır. Atom içerisinde proton, nötron ve elektron bulunur. 
Proton:
 Çekirdekte bulunur. Yükü + dır. “p” simgesi ile gösterilir.
Nötron:  Çekirdekte bulunur. Yüksüzdür (Nötr). Kütlesi protonun kütlesine eşittir. “n” simgesi ile gösterilir.
Elektron: Çekirdek etrafında çok hızlı hareket eder. Yükü (-) dir. Kütlesi protonun 1/2000 kadardır. “e” simgesi ile gösterilir.

Atomun özellikleri

  • Elektron  çekirdeğin etrafında katmanlarda hareket etmektedir.
  • Proton ve nötron atomun çekirdekte yavaş hareket eder.
  • Atomun hacmini elektronlar oluşturur. Elektronlar çok geniş bir alanda bulunmaktadırlar.
  • Bir atomun kimliğini protonlar belirler. Aynı cins atomların proton sayıları da aynıdır.
  • Atomun kütlesini proton ve nötronlar belirler. (Elektronlar çok küçük olduğu için ihmal edilebilir.)
  • Elektronlar ve protonlar arasındaki çekim kuvveti sayesinde elektronlar etrafa dağılmaz.
  • Elektronlar çok hızlı hareket ettikleri için çekirdeğe yapışmazlar.
  • Aynı cins her atomun nötron ve elektron sayıları farklı olabilir. Elektronlar alınıp verilebilir, nötron sayıları da değişebilmektedir.

Not: Bir atomu futbol sahası kadar büyüttüğümüzde çekirdek başlama noktasında bulunan bir böcek kadar olsa, elektronların bulundukları hacim futbol sahası kadardır.

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ATOM

Evolução dos Modelos Atômicoshistoria-del-modelo-atmico-2-638

1. Democritus (Demokritus)

Yunanlı bir filozoftur. Maddenin taneciklerden oluştuğu fikrini ortaya attı. Bu taneciklere bölünemez anlamına gelen atomos adını verdi. Bu görüşü bilimsel olarak değil varsayım olarak söylemiştir.

Democritus’un görüşü
1. Bütün maddelerin atomları aynıdır.
2. Atom görülemez ve bölünemez demiştir.

2. John Dalton

Atom hakkında ilk bilimsel açıklamayı yaptı.

Dalton’un görüşü
1. Maddenin en küçük yapı birimi atomdur.
2. Atomlar içi dolu berk kürelerdir.
3. Bütün maddelerin farklı cins atomlardan oluşmuştur.

Modelo de Dalton para o átomo, parecido com uma bola de bilhar

3. J.J. Thomson (Tamsın)

Pozitif ve negatif yüklerin bulunması ile atom modelinin güncellenmesi gerekti. Thomson atomu üzümlü keke benzettiği modelle açıkladı.

Thomson’un görüşü
1.Eksi yükler (elektronlar) üzüme, kekin kendisi pozitif yüke (protona) benzetmiştir.
2. Eksi yükler hareket etmemektedir.
3. Atom parçalanabilir.

Modelo de Thomson para o átomo, parecido com um pudim de passas

4. Rutherford (Radırfort)

Pozitif yüklere proton adını vermiştir. Protonun bulunduğu yeri çekirdek demiştir. Çekirdek etrafında elektronların hareket halinde olduğunu keşfetti. Yaptığı model güneş sistemine benzetmiştir.

Modelo de Rutherford para o átomo, parecido com o sistema solar

 

5. Niels Bohr

Bohr atom modeline göre elektronlar çekirdek etrafında rastgele dolanmamaktadır. Elektronlar çekirdeğin belirli uzaklıkdaki katmanlarda bulunmaktadır.

 Modelo de Rutherford-Bohr para o átomo Bohr atomic model of a nitrogen atom.

 

Son 2000 yılda atom modelinin gelişimi

 6. Modern atom teorisi

Elektronlar çok hızlı hareket ettikleri için, elektronların yerini belirleyemeyiz. Elektronların bulunma ihtimalinin en fazla olduğu yerlere “Elektron Bulutu” denilmektedir.

Elektronların sabit yörüngeleri olduklarından Bohr atom modelinde olduğu gibi katmanlardan bahsetmek zordur. Katman yerine elektron bulutu kullanılmaktadır.

Not: Geçmişten günümüze atom fikrinde birçok değişiklik olmuştur. Atom konusunda herşeyi bildiğimizi söylememiz mümkün değildir. Atom konusunda çalışmalar devam etmektedir.

Kararlı Atomlar

Atomlar kararlı yapıda bulunmak isterler. Kararlı yapıda olmaları için 1. katmanda 2, 2. ve 3. katmanda 8 elektron bulundurmalıdırlar.

Helyum 1. katmanda 2 elektronu bulunduğu için kararlı yapıya sahiptir.

Neon ve Argon elementleri de son yörüngelerinde 8 elektron bulundurdukları için kararlı yapıya ulaşmışlardır.

Dublet Kuralı

Atomların elektron dizilimini Helyuma benzetmesine denir.

Oktet Kuralı

2 ve 3 katmanı bulunan elementlerin son katmanındaki elektron sayısını 8 e tamamlamasına oktet kuralı denir.
Elektron dizilimini Neon ve Argona benzetmeleridir.

 Atomların Kararlı Hale Gelmesi

Dublet ve oktet kuralına uymayan atomlar elektron alarak veya elektron vererek kararlı hale gelirler.

Oksijen elementinin 8 Proton ve 8 elektronu bulunmaktadır. 2. katmanda bulunan elektron sayısı 6 dır. Oktet kuralına uymak için 2 elektron daha alarak son yörüngesindeki elektron sayısını 8 e tamamlayarak karalı yapıya ulaşır.

İyon Nedir?

+ veya – yüklü atom yada atom gruplarına iyon denir. İyonlar elektrik yükü ile yüklüdür. (Nötr değildir.)
Atomlar kimyasal bağ yaparken oktet ve dublet kuralına uymak için elektron alı verişi yapar. Bu şekilde iyonlar da oluşur.

Anyon nedir?

Negatif (-) yüklü iyonlara Anyon denir. Anyon oluşabilmesi için atomun elektron alması gerekir. Anyonların elektron sayısı, proton sayısından fazladır.

Katyon nedir?

Pozitif (+) yüklü iyonlara Katyon denir. Katyon oluşabilmesi için atomun elektron vermesi gerekir. Katyonların elektron sayısı, proton sayısından azdır.
Not: Katyonun artı yüklü olduğunu hatırlamak için Katyon kelimesinde t harfinden + olduğu anlarız.

 

Karışımlar

İki farklı maddenin kendi özelliklerini kaybetmeden bir arada bulunması ile oluşur. Örnek: Tuzlu su. Tuz ve su kendi özelliklerini kaybetmeden bir arada bulunurlar.

Karışımların özellikleri

1. Birden fazla maddenin karışması ile oluşur.
2. Karışımı oluşturanlar kendi özelliklerini kaybetmezler.
3. Maddeler her oranda karışabilir.
4. Fiziksel yolla ayrılırlar.
5. Saf madde değildir.
6. Formül ile yazılmazlar.
7. Belirli bir erime, kaynama noktaları yoktur.
8. Homojen veya heterojen olabilir.

Karışımlar homojen ya da heterojen olabilir.

Homojen Karışımlar (Çözelti)

Karışımı oluşturan maddeler her tarafa eşit olarak dağılmıştır. Tuz-su, Şeker-su, alkol-su homojen karışımdır. Homojen karışımlara çözelti adı da verilmektedir.

Heterojen Karışım (Adi karışım)

 Karışımı oluşturan maddeler her tarafa eşit olarak dağılmaz. Heterojen karışımlara adi karışım da denir. Yağ-su, ayran, çamur, kum-su heterojen karışımdır.

Not: Ayran, süt ilk bakışta homojen karışım gibi görünebilir. Bir süre beklendiğinde yoğurt dibe çöker, sütün üzerinde kaymak oluşur. Bu nedenle süt ve ayran heterojen karışımlardır.

Çözeltiyi oluşturan bileşenler

Çözeltiler çözücü ve çözünen maddelerden oluşur.

Çözelti = Çözücü + Çözünen

Şekerli su çözeltisinde, su çözücü şeker ise çözünendir.

 Çözünme Olayı Nasıl Oluşur?

Bir maddenin diğer madde içerisinde iyon veya moleküllerine ayrılmasına çözünme denir.

  • Çözünmede iyon veya moleküller çözücü içerisine homojen olarak dağılır.
  • İyonlarına ayrılarak çözünen maddeler elektrik akımını iletir. Tuzlu suda tuz iyonlarına ayrılarak çözünür.
  • Molekül halinde çözünen maddeler elektrik akımını iletmez. Şekerli suda şeker molekül halinde çözünür.

 Çözünme hızına etki eden faktörler

1. Sıcaklık

Sıcaklık artırıldığında, çözücü ve çözünen maddelerin taneciklerinin hızı artar. Buda çözünme hızını artırır.

Not: Sıcaklığın artmasıyla katı ve sıvıların çözünme hızı artarken, gazların çözünme hızı azalır.

2. Karıştırma

Karıştırılma veya sallama çözünme hızını artırır. Şeker ve tuz karıştırıldığında daha hızlı çözünür.

Not: Karıştırma, gazların çözünme hızını azaltır.

3. Temas Yüzeyi

Çözünen maddelerin küçültülmesi veya toz haline getirilmesi çözünme hızını artırır. Tanecik boyutu küçültülerek çözücü ile olan temas yüzeyi artırılmış olur.

Çözücü ve Çözünen Miktarına Göre Çözeltiler

Çözeltiler çözünen madde miktarına göre deşik veya seyreltik olarak ikiye ayrılır.

Derişik çözelti: Çözünen madde miktarının fazla olmasıdır.
Seyreltik çözelti: Çözünen madde miktarının az olmasıdır.

  • Seyreltik çözeltiyi derişik hale getirmek için, çözünen madde miktarı artırılmalı veya çözücü madde buharlaştırılarak uzaklaştırılmalıdır.
  • Derişik çözeltiyi seyreltik hale getirmek için çözücü miktarı artırılmalıdır.

    Karışımların Ayrıştırılması

    Karışımlar fiziksel yollarla meydana gelmektedir. Bu nedenle fiziksel yollarla birbirinden ayrılırlar.

    Karışımların Ayrılma Yöntemleri

    1. Buharlaştırma Yöntemi

     

    Karışımlar ısıtılarak içerisindeki sıvılar buharlaştırılır. Karışım içindeki katı madde çökerek ayrışmış olur. Tuz gölünde suyun buharlaşması sonucu tuz dibe çöker. Şeker üretilmesi, pestil yapımı buharlaştırma yöntemi ile yapılır.

     

    2. Yoğunluk farkı ile ayırma

     

    Yoğunlukları farklı olan maddeler karışımların içinden ayrılabilir.  Su- yağ karışımı ayırma hunisine alınır, suyun aşağıya çökmesi beklenir. Su musluktan akıtılır, bu şekilde su yağdan ayrılmış olur.

     

    3. Damıtma ile Ayırma

     

    Birbiri ile karışmış olan sıvıların ayrılmasında kullanılan bir yöntemdir. Sıvıların kaynama noktaları farkı ile  birbirinden ayrılır. Kaynama noktası düşük olan sıvı önce kaynayarak sıvıdan ayrılacaktır.  Başka bir kapta buhar yoğunlaştırılarak sıvılar birbirinden ayrılır. Su ve alkol, rafineride petrol damıtılarak ayrıştırılır.

    4. Mıknatısla Ayırma

    Mıknatıs demir, nikel, kobalt elementlerini ve bunlardan yapılan maddeleri çekmektedir. Karışım içerisinde demir, nikel ve kobalt varsa mıknatısla ayırım sağlanabilir. Kum içerisinde demir tozları mıknatısla ayrılabilir.

    5.Elektriklenme ile Ayırma

    Sürtünme ile elektrik yükü kazanan plastik, cam gibi maddeler bazı maddeleri çekerler.  Örneğin elektrik yüklü cam çubuk tuz karabiber karışımından karabiberleri çeker. Bu şekilde şeker-kükürt karışımından da kükürt ayrılabilir.

    6. Erime Noktası Farkı ile Ayırma

    Erime noktaları farklı olan iki katı karışım birbirinden bu şekilde ayrılabilir. Örneğin çinko ve kalay karışımı

    7. Tanecik Boyutu Farkı ile Ayırma

    Tanecikleri farklı olan maddeler bu şekilde ayrılabilir. Buna eleme yöntemi de denilmektedir. Örneğin kum ile çakıl elenerek ayrılabilir.

    8. Özkütle Farkı ile Ayırma

    Farklı yoğunluktaki iki maddenin ayrılmasında kullanılır. Örneğin kum ile talaş karışımını ayırmak için su içerisine atarız. Talaş suda yüzerken, kum suda batacaktır.

    9. Çözünürlük Farkı ile Ayırma

    İki katının ayrılmasından çözünürlüklerinden yaralanılarak ayırma yapılabilir. Bu katılardan birisi sıvıda çözünmesi diğerinin ise çözünmemesi gerekmektedir. Örneğin demir tuzu – tuz karışımını su içerisine attığımızda tuz çözünürken demir tozu çözünmez. Karışım süzüldüğünde demir tozu süzgeçte kalacaktır.

Check Also

EVSEL ATIKLAR VE GERİ DÖNÜŞÜM

                            Evsel ...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

istanbul escort-